Eiwit en eiwitpoeder bij afslankmedicatie: GLP-1, Ozempic, Wegovy en Mounjaro

Wat is GLP-1?

GLP-1 staat voor glucagon-like peptide-1. Het is een hormoon dat je darmen zelf aanmaken zodra je eet. Het doet drie dingen:

1. Je maag wordt langzamer leeg. Je zit sneller en langer vol.
2. Je hersenen krijgen het signaal 'genoeg'. Trek en 'voedselgedachten' nemen af.
3. Je alvleesklier maakt meer insuline aan als je bloedsuiker hoog is. Daarom werd GLP-1 eerst als diabetesmedicijn gebruikt.

Je eigen GLP-1 is binnen een paar minuten afgebroken. De medicijnen lijken op dit hormoon, maar blijven dagen werkzaam. Ze heten daarom GLP-1-agonisten of GLP-1-receptoragonisten: ze activeren dezelfde 'ontvanger' (receptor) als het lichaamseigen hormoon. In de volksmond heten ze afslankspuit, afvalprik of obesitasmedicatie.

Welke middelen zijn er?

Werkzame stof	Merknaam	Waarvoor	Hoe vaak	Gewichtsverlies in de grote studie
Liraglutide	Saxenda (Victoza bij diabetes)	obesitas	elke dag een prik	ongeveer 8 procent
Semaglutide	Wegovy	obesitas	1 keer per week een prik	ongeveer 15 procent (STEP 1)
Semaglutide	Ozempic, Rybelsus (tablet)	diabetes type 2	per week (Ozempic) of elke dag (tablet)	lager, bij lagere doses
Tirzepatide	Mounjaro	diabetes type 2 en obesitas	1 keer per week een prik	ongeveer 21 procent bij de hoogste dosis (SURMOUNT-1)

Ozempic en Wegovy zijn dezelfde stof, semaglutide, in een andere dosis en voor een ander doel. Tirzepatide werkt op twee hormonen tegelijk: GLP-1 en GIP (glucose-dependent insulinotropic polypeptide), een tweede darmhormoon. Daarom heet het een duale agonist. Middelen die op drie hormonen werken, zoals retatrutide, worden nog onderzocht.

Nog een paar termen die je tegenkomt:

• Incretines: de verzamelnaam voor darmhormonen zoals GLP-1 en GIP.
• Titreren of opbouwen: je begint met een lage dosis en verhoogt die elke paar weken. Zo krijg je minder bijwerkingen. In die periode verandert je eetlust vaak sterk.
• Vetvrije massa: alles wat geen vet is, dus spieren, botten, organen en vocht.
• Sarcopenie: te weinig spiermassa en spierkracht, vooral een risico bij ouderen.

Waarom je spieren verliest

Met deze middelen eet je vaak een derde tot de helft minder. Bij zo'n groot energietekort gebruikt je lichaam niet alleen vet, maar ook eiwit uit je spieren. Dat gebeurt bij elk groot gewichtsverlies, ook bij een streng dieet of een maagverkleining.

Hoeveel precies, is gemeten met DEXA-scans in de grote studies:

Studie	Middel	Gewichtsverlies	Deel daarvan vetvrije massa
STEP 1 (2021)	semaglutide 2,4 mg	ongeveer 15 procent	ongeveer 40 procent
SURMOUNT-1 (2022 en 2025)	tirzepatide	ongeveer 21 procent	ongeveer 25 procent

Twee kanttekeningen. Vetvrije massa is niet hetzelfde als spier: er zit ook vocht, bot en orgaanweefsel in. En omdat je veel meer vet dan spier verliest, wordt je lichaamssamenstelling gemiddeld juist beter. Toch is het absolute verlies aan spier reëel. Dat telt vooral voor ouderen, voor wie al weinig spiermassa heeft, en voor wie veel afvalt.

Waarom spieren ertoe doen:

• Kracht en balans: traplopen, tillen, niet vallen.
• Stofwisseling: spieren verbruiken ook in rust energie en helpen je bloedsuiker te regelen.
• Op gewicht blijven: wie spier behoudt, heeft na de kuur een betere uitgangspositie.

Hoeveel eiwit heb je nodig?

Het gezamenlijke advies van vier Amerikaanse beroepsorganisaties (leefstijlgeneeskunde, voeding en obesitas, 2025) noemt 1,2 tot 1,6 gram eiwit per kilo per dag tijdens het afvallen. Dat is ruim boven de 0,83 gram die de Gezondheidsraad voor gezonde volwassenen aanhoudt.

Reken niet met je huidige gewicht als je BMI boven 30 ligt. Vetweefsel heeft nauwelijks eiwit nodig, dus dan kom je te hoog uit. Diëtisten rekenen dan met een referentiegewicht: het gewicht dat bij een BMI van 27 hoort. De eiwitrekenhulp doet dat automatisch als je 'afslankmedicatie' kiest.

Lengte	Referentiegewicht (BMI 27)	Eiwit per dag (1,2 tot 1,6 g/kg)
1,60 m	69 kg	85 tot 110 gram
1,70 m	78 kg	95 tot 125 gram
1,80 m	87 kg	105 tot 140 gram
1,90 m	97 kg	115 tot 155 gram

Ligt je BMI onder de 30, reken dan gewoon met je eigen gewicht.

De praktijk zit er vaak ver onder. In een Amerikaans onderzoek uit 2025 onder mensen die al langer dan een maand GLP-1-medicatie gebruikten, aten ze gemiddeld ongeveer 77 gram eiwit per dag, en ook te weinig vezels. Met een kleine eetlust is dat logisch: elke hap telt.

Verdeel het over de dag. Mik op 3 tot 5 momenten van 20 tot 30 gram, voor 65-plussers 25 tot 30 gram. Je spieren reageren beter op een paar flinke porties dan op kleine beetjes. Lees ook hoeveel eiwit per dag.

Eiwit alleen is niet genoeg: krachttraining

Dit is het belangrijkste punt van deze pagina. Eiwit is bouwmateriaal, krachttraining is de opdracht om te bouwen. Zonder die prikkel 'ziet' je lichaam geen reden om spieren te bewaren, en levert extra eiwit weinig op.

• 2 tot 3 keer per week krachttraining, alle grote spiergroepen: benen, rug, borst, schouders.
• Je hoeft niet naar de sportschool: oefeningen met je eigen gewicht, elastieken of dumbbells werken ook. Het gaat erom dat het zwaar voelt in de laatste herhalingen.
• Daarnaast ongeveer 150 minuten per week bewegen, zoals wandelen of fietsen.
• Train niet op een lege maag. Neem 1 tot 2 uur ervoor iets kleins met eiwit, zoals een schaaltje kwark of een halve shake.
• Twijfel je, zeker bij gewrichtsklachten of op hogere leeftijd: een fysiotherapeut of een leefstijlprogramma (GLI) helpt je op weg.

Volg niet alleen de weegschaal. Merk je dat opstaan uit een stoel, traplopen of boodschappen tillen zwaarder wordt, dan verlies je waarschijnlijk te veel spier. Bespreek dat met je behandelaar.

Waarom eiwitpoeder hier zo handig is

Met weinig eetlust is volume het probleem. Een kipfilet van 150 gram levert ruim 45 gram eiwit, maar krijg je die op? Een shake van 25 gram poeder met water levert ongeveer 20 gram eiwit in een paar slokken, en drinken gaat bij misselijkheid vaak beter dan kauwen.

Soort	Waarom wel	Let op
Clear whey	fris en dun, als limonade; fijn als zuivel of vet tegenstaat	zuurtjes en zoetstof kunnen bij een gevoelige maag prikkelen
Wheyisolaat	veel eiwit per schep, bijna geen lactose, licht	met water het minst vullend
Wheyconcentraat	romig, goedkoop	meer lactose, kan bij een trage maag zwaar vallen
Caseïne	dik en lang verzadigend, goed in kwark	bij een al traag legende maag soms te vol
Plantaardig	bij lactoseklachten of vegan	neem een mix van erwt en rijst, of soja; iets grotere portie

Vermijd:

• Mass gainers en maaltijdshakes met veel suiker. Die leveren vooral energie, niet het eiwit waar het om gaat.
• Veel polyolen zoals sorbitol, maltitol of xylitol. Die kunnen winderigheid en diarree geven, en darmklachten heb je met deze medicatie al snel. Zie zoetstoffen in eiwitpoeder.
• Grote shakes in één keer. Liever twee keer een halve.

Vergelijk merken op eiwit per 100 gram en prijs per gram eiwit, niet op de belofte op de verpakking.

Een voorbeelddag met weinig volume

Zo kom je op ongeveer 110 gram eiwit zonder grote borden. De hoeveelheden zijn indicatief.

Moment	Wat	Eiwit
Ontbijt	200 g magere kwark met 15 g eiwitpoeder en wat bessen	ongeveer 30 g
Tussendoor	shake van 25 g clear whey of isolaat met water	ongeveer 20 g
Lunch	2 eieren met een volkoren cracker en tomaat	ongeveer 15 g
Middag	30 g kaas 30+ of een handje edamame	ongeveer 8 g
Avond	100 g kip, vis of tofu, eerst opeten, daarna groente	ongeveer 25 tot 30 g
Avond, later	150 g skyr	ongeveer 15 g

Eiwit eerst. Begin elke maaltijd met het eiwitdeel. Ben je na drie happen vol, dan heb je in elk geval het belangrijkste binnen.

Meer ideeën vind je bij de recepten, zoals eiwitkwark met fruit en eiwitpudding.

Eten en drinken bij bijwerkingen

De meeste bijwerkingen zitten in je maag en darmen, en zijn het sterkst in de eerste weken en na elke dosisverhoging.

Klacht	Wat helpt
Misselijkheid	kleine porties, koud en mild eten, geen vet of gefrituurd eten; drink een shake in slokjes
Snel vol	eiwit eerst; drink niet vlak voor of tijdens het eten maar ertussen
Obstipatie	minstens 1,5 tot 2 liter drinken; vezels uit groente, peulvruchten, havermout of psylliumvezels; bewegen
Diarree	extra drinken, eventueel bouillon; tijdelijk minder vet en minder zoetstoffen
Brandend maagzuur	niet laat op de avond eten, kleinere maaltijden, niet direct gaan liggen

Bij aanhoudend overgeven, ernstige buikpijn of als je niets binnenhoudt: neem contact op met je arts.

Ook andere voedingsstoffen

Wie veel minder eet, krijgt ook minder vitamines en mineralen binnen. Het gezamenlijke advies wijst op tekorten aan vezels, calcium, ijzer, magnesium, kalium en vitamine D, en na langere tijd soms vitamine B12. Haarverlies, vermoeidheid en slecht herstel van wondjes hangen vaak samen met te weinig eiwit en micronutriënten.

• Kies onbewerkte, voedzame producten: zuivel, eieren, vis, peulvruchten, groente, fruit, volkoren.
• Een shake met melk levert naast eiwit ook calcium.
• Vraag je arts of diëtist of een multivitamine of bloedonderzoek nodig is.

Na het stoppen

In de vervolgstudie van STEP 1 kwamen mensen binnen een jaar na het stoppen met semaglutide gemiddeld ongeveer twee derde van het verloren gewicht weer aan. De eetlust komt terug, het lichaam niet altijd mee.

Juist daarom loont het om tijdens de kuur spieren te bewaren en gewoontes op te bouwen die je volhoudt: genoeg eiwit, krachttraining en vaste eetmomenten. Bouw je de medicatie af, doe dat dan in overleg met je arts.

Vergoeding in Nederland

• Ozempic en Mounjaro worden onder voorwaarden vergoed bij diabetes type 2.
• Wegovy en Mounjaro voor obesitas worden nu nog niet vergoed vanuit de basisverzekering. Je betaalt ze zelf, op recept van een arts.
• Zorginstituut Nederland beoordeelt ze opnieuw, alleen voor mensen met een BMI vanaf 30 met een aandoening door hun gewicht (zoals hartfalen, slaapapneu of nierschade) en voor mensen met een BMI vanaf 35. Het advies wordt begin 2027 verwacht. Daarna beslist de minister.
• Een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) wordt wel vergoed en valt niet onder je eigen risico. Daar krijg je hulp bij eten, bewegen en gedrag.

Koop afslankmedicatie nooit zonder recept online. Er zijn veel nagemaakte middelen in omloop.

Conclusie

Afslankmedicatie zoals semaglutide en tirzepatide bootst het darmhormoon GLP-1 na, waardoor je veel minder eet. Een flink deel van het gewichtsverlies kan dan uit spier bestaan. Wat helpt: 1,2 tot 1,6 gram eiwit per kilo (bij een BMI boven 30 per kilo referentiegewicht), verdeeld over de dag, en twee tot drie keer per week krachttraining. Eiwitpoeder is handig omdat het veel eiwit levert in een klein volume. Let ook op vezels, vocht en vitamines, en bespreek je voeding met je behandelaar.

Veelgestelde vragen

Wat is GLP-1?

Een hormoon dat je darmen aanmaken na het eten. Het vertraagt je maaglediging, geeft een vol gevoel en verhoogt de insuline bij hoge bloedsuiker. Afslankmedicatie bootst het na en werkt dagen in plaats van minuten.

Wat is het verschil tussen Ozempic, Wegovy en Mounjaro?

Ozempic en Wegovy bevatten allebei semaglutide: Ozempic voor diabetes type 2, Wegovy in een hogere dosis voor obesitas. Mounjaro bevat tirzepatide, dat naast GLP-1 ook op het hormoon GIP werkt en gemiddeld meer gewichtsverlies geeft.

Hoeveel eiwit per dag bij Mounjaro of Wegovy?

1,2 tot 1,6 gram per kilo per dag. Ligt je BMI boven 30, reken dan met het gewicht dat bij een BMI van 27 hoort. Voor de meeste mensen is dat 85 tot 140 gram per dag. Bespreek het met je behandelaar.

Verlies je spieren door afslankmedicatie?

Een deel van het gewichtsverlies is vetvrije massa, in de grote studies 25 tot 40 procent. Dat gebeurt bij elk groot gewichtsverlies. Genoeg eiwit en krachttraining beperken het.

Welk eiwitpoeder bij Ozempic of Mounjaro?

Een poeder dat je goed verdraagt in kleine porties. Clear whey en wheyisolaat zijn licht; bij lactoseklachten een plantaardige mix. Kies een poeder zonder veel polyolen zoals sorbitol of maltitol.

Helpt eiwitpoeder tegen de misselijkheid?

Het neemt de misselijkheid niet weg, maar een koude, dunne shake in slokjes gaat vaak beter dan een vaste maaltijd. Zo krijg je toch eiwit binnen.

Is eiwit genoeg om spieren te behouden?

Nee. Zonder krachttraining levert extra eiwit weinig op. Train 2 tot 3 keer per week alle grote spiergroepen.

Kom je weer aan als je stopt?

Vaak wel. In de STEP 1-vervolgstudie kwamen mensen binnen een jaar gemiddeld twee derde van het verloren gewicht weer aan. Spieren behouden en gewoontes opbouwen tijdens de kuur helpen daarna.

Worden Wegovy en Mounjaro vergoed?

Bij obesitas nog niet. Het Zorginstituut beoordeelt ze voor mensen met een BMI vanaf 35, of vanaf 30 met een aandoening door hun gewicht. Het advies wordt begin 2027 verwacht. Bij diabetes type 2 worden Ozempic en Mounjaro onder voorwaarden vergoed.

Bronnen

1. Mozaffarian e.a. (2025): Nutritional priorities to support GLP-1 therapy for obesity, gezamenlijk advies ACLM, ASN, OMA en TOS
2. Samenvatting van het gezamenlijke advies (Patient Care, juli 2025)
3. Wilding e.a. (2021): semaglutide bij overgewicht en obesitas (STEP 1), NEJM
4. Jastreboff e.a. (2022): tirzepatide bij obesitas (SURMOUNT-1), NEJM
5. Wilding e.a. (2022): gewicht na het stoppen met semaglutide (STEP 1-vervolg)
6. Stuk en Rooke: voeding om spier te behouden bij GLP-1-medicatie (Healthed)
7. Optimizing GLP-1 therapies for obesity and diabetes management (PubMed 41322078)
8. Morton e.a. (2018): meta-analyse eiwit en krachttraining
9. NVD: obesitasmedicatie voorlopig alleen voor patiënten met hoogste ziektelast
10. KNMP: Zorginstituut beoordeelt nieuwe geneesmiddelen voor gewichtsverlies