De geschiedenis van eiwitpoeder: van Hippocrates tot het schap
Wei werd al in de oudheid als versterkend drankje gebruikt. In de achttiende en negentiende eeuw waren weikuren populair in Europese kuuroorden. Het eerste commerciële eiwitpoeder voor sporters kwam in de jaren 50 uit de VS en bestond vooral uit sojameel. Pas met membraanfiltratie in de jaren 70 en 80 werd whey het poeder dat we nu kennen.
Tijdlijn
- Ongeveer 400 v.Chr.Hippocrates raadt wei aan als versterkend middel. In de Middeleeuwen wordt wei in kloosters gedronken.
- 1700 tot 1900Weikuren (de Duitse 'Molkenkur') zijn populair in kuuroorden in Zwitserland en Duitsland. Rijke gasten drinken liters wei per dag.
- 1952De Amerikaan Bob Hoffman adverteert met Hi-Proteen, een van de eerste eiwitpoeders voor krachtsporters. Het is vooral sojameel met veel zoetstof.
- Jaren 70Ultrafiltratie wordt industrieel bruikbaar. Kaasmakers kunnen het eiwit uit wei halen in plaats van de wei te lozen.
- Jaren 80 en 90Wheyconcentraat en daarna wheyisolaat verovert de sportwereld. Wei verandert van afvalproduct in grondstof.
- Jaren 2010Plantaardige poeders van erwt, rijst en soja groeien snel. Ook clear whey en collageen komen op.
- NuEiwitpoeder ligt in elke supermarkt en drogist, ook als huismerk. Het wordt steeds vaker gebruikt door vrouwen, ouderen en mensen die afvallen, niet alleen door sporters.
Wei als medicijn
De Griekse arts Hippocrates zou wei hebben voorgeschreven aan zieke patiënten. In middeleeuwse kloosters dronken monniken wei als voedzaam bijproduct van de kaasmakerij. In het Italië van de zeventiende eeuw werd wei warm geserveerd als middel tegen allerlei kwalen, en de traditie van ricotta, letterlijk 'opnieuw gekookt', laat zien dat men al eeuwen probeert het eiwit uit wei te halen.
De weikuur
In de achttiende en negentiende eeuw trokken welgestelde Europeanen naar kuuroorden in Zwitserland en Duitsland voor een 'Molkenkur'. Ze dronken daar dagelijks liters verse wei van geiten of koeien. Of het hielp is niet bekend; het was vooral mode.
De jaren 50: Hi-Proteen
De Amerikaanse gewichtheffer en ondernemer Bob Hoffman bracht in het begin van de jaren 50 Hi-Proteen op de markt, een van de eerste eiwitpoeders voor krachtsporters. Hij adverteerde ermee in zijn tijdschrift Strength & Health, onder meer in 1952. Het poeder bestond grotendeels uit sojameel en veel zoetstof en smaakte, volgens tijdgenoten, niet best. Hoffman maakte het eiwitpoeder wel populair. Andere pioniers volgden met melk- en eipoeders.
De omslag: wei wordt waardevol
Tot ver in de twintigste eeuw was wei een probleem voor kaasmakers. Het werd gevoerd aan varkens, uitgereden over het land of geloosd. Met de opkomst van ultrafiltratie in de jaren 70 kon het eiwit voor het eerst efficiënt worden gewonnen. In de jaren 80 en 90 groeide de markt voor wheypoeder snel, eerst in de bodybuildingwereld, daarna breder.
Nu
Eiwitpoeder ligt in elke supermarkt en drogist, met huismerken van onder meer Albert Heijn en Kruidvat. Plantaardige poeders, clear whey en collageen groeien snel. De gebruiker is breder geworden: vrouwen, ouderen, mensen die afvallen en mensen die gewoon een eiwitrijk ontbijt willen.
Conclusie
Wei werd al in de oudheid gedronken als versterkend middel en was in de achttiende en negentiende eeuw populair in kuuroorden. Het eerste eiwitpoeder voor sporters, uit de jaren 50, was vooral sojameel. De echte doorbraak kwam met ultrafiltratie in de jaren 70, waardoor wei van afvalproduct een waardevolle grondstof werd. Nu ligt eiwitpoeder in elke supermarkt en gebruikt een veel bredere groep het dan alleen krachtsporters.